Węgry nigdy wcześniej nie były gospodarzem tak prestiżowej imprezy kolarskiej, jak Giro d’Italia, zobaczmy jednak, co dokładnie należy wiedzieć o tym wyścigu i gdzie kibice mogą spotkać peleton.
Giro d’Italia to drugi najbardziej prestiżowy etapowy wyścig kolarski po Tour de France, a wraz z Tour de France i Vuelta ciclista a España jest częścią najważniejszych trzytygodniowych wyścigów kolarskich, czyli Grand Tour. Kolarze przez trzy tygodnie przemierzają głównie Włochy, choć mogą też zahaczyć o sąsiednie lub dalsze kraje — możliwe więc, że np. w 2012 roku startowali z Danii, a w tym roku rozpoczynają wyścig z Budapesztu, składającego się z dwudziestu jeden etapów. Poszczególne etapy są różne: są płaskie odcinki ze sprintami i górskie etapy ze sprintami lub finiszem na szczycie, a także czasówki drużynowe i indywidualne.
Giro może poszczycić się ponad stuletnią tradycją — pierwszy wyścig odbył się w 1909 roku zorganizowany przez gazetę La Gazzetta dello Sport. Wyścig odbywał się co roku od 1909, z wyjątkiem okresów obu wojen światowych. Na początku peleton składał się niemal wyłącznie z włoskich zawodników, jednak wraz ze wzrostem popularności i prestiżu wyścigu zaczęli się do niego zgłaszać kolarze z całego świata.
Przez prawie pół wieku wyścig startował i kończył się w Mediolanie, ponieważ to tam ma siedzibę Gazzetta dello Sport. Z wyjątkiem 1911 roku, kiedy Giro wystartowało i zakończyło się w Rzymie z okazji 50. rocznicy zjednoczenia Włoch. Od lat 60. miejsce startu zmienia się co roku, a meta odwiedzała miasta takie jak Werona, Brescia, Triest, Turyn i Rzym. W 1965 roku miało miejsce pierwsze zagraniczne rozpoczęcie Giro — ze San Marino, po którym nastąpiły m.in. Monte-Carlo, Ateny, Amsterdam, Herning, Jerozolima i w 2022 roku Budapeszt.
System klasyfikacji Giro jest podobny do systemu większości wyścigów kolarskich. Mierzy się czas każdego etapu, a po dojechaniu do mety czasy zawodników dolicza się do wcześniejszych. Ten, kto pokonał dotychczasowy wyścig w najkrótszym czasie, prowadzi i może założyć różową koszulkę. Choć największe zainteresowanie budzi walka o klasyfikację generalną, istnieją także inne klasyfikacje: klasyfikacja punktowa dla sprinterów, klasyfikacja górska dla wspinaczy, klasyfikacja młodzieżowa dla zawodników poniżej 25 lat oraz klasyfikacja drużynowa.
Oczywiście różnokolorowe koszulki mają na tym wyścigu duże znaczenie. Najważniejsza jest Maglia rosa, czyli różowa koszulka, którą może nosić lider klasyfikacji generalnej. W związku z tym różowa koszulka może zmieniać właściciela nawet codziennie, a ten, kto założy ją po ostatnim etapie, zostaje zwycięzcą Giro d’Italia. Klasyfikacja górska to druga najstarsza klasyfikacja na Giro i jej lider jest nagrodzony niebieską koszulką. Po raz pierwszy mistrza gór wyłoniono w 1933 roku — był nim Alfredo Binda. W wyścigu przyznawane są punkty za bycie pierwszym na ważnym podjeździe, a liczba punktów zależy od stromizny i długości góry. Klasyfikacja punktowa jest trzecią najstarszą z czterech klasyfikacji, które wciąż wyłaniają mistrzów. Punkty zdobywa się za miejsca na poszczególnych etapach, jeśli dojedzie się w pierwszej piętnastce. Pierwsza edycja tej klasyfikacji odbyła się w 1966 roku, aby przyciągnąć więcej sprinterów. Lider, czyli zawodnik mający najwięcej punktów na koniec danego dnia, może założyć czerwoną koszulkę, a ten z największą liczbą punktów po zakończeniu Giro wygrywa klasyfikację punktową. Na koniec warto wspomnieć o Maglia Bianca, czyli białej koszulce, którą może nosić zawodnik poniżej 25. roku życia, prowadzący w klasyfikacji generalnej.
Jak pisaliśmy wcześniej, tegoroczny wyścig ma też węgierskie akcenty, ponieważ 6 maja startuje z Budapesztu peleton. Sprawdźmy szybko, gdzie można się z nim spotkać. Oficjalne zmagania rozpoczynają się w piątek na odcinku Budapeszt–Visegrád o długości 195 km, podczas którego w Székesfehérvár i Esztergom zaplanowano po jednym sprincie. 7 maja, w sobotę, rozegrana zostanie 9,2 km indywidualna jazda na czas w samym sercu Budapesztu: kolarze wystartują z Placu Bohaterów, przejadą przez Most Małgorzaty i dotrą na Zamek Królewski w Budzie. Trzeci, jednocześnie ostatni odcinek na terenie Węgier startuje 8 maja (niedziela) z Kaposváru, a peleton pojedzie przez Nagykanizsę, Badacsony i Tihany do Balatonfüred. Po 201-kilometrowym trzecim etapie zawodnicy pojadą do Włoch, a po dniu odpoczynku 10 maja wznowią rywalizację, która zakończy się 29 maja.
