Kiedyś zupełnie powszechne było, że gracze grali przeciwko sobie w rozmaite gry planszowe — do tego stopnia, że w wielu grach istniała możliwość eliminacji jednego z graczy, a w niektórych wręcz był to cel gry. Nie jest to zbyt szczęśliwe rozwiązanie, zwłaszcza gdy rozgrywka się przeciąga i odpadnięci gracze mogą się nudzić do końca partii.
Mechanika kooperacyjna oferuje zupełnie nowe możliwości: gracze muszą współpracować, by osiągnąć zwycięstwo, więc albo wszyscy doświadczają sukcesu, albo wszyscy ponoszą porażkę. Gra wykorzystująca taką mechanikę daje bardzo specyficzne doznania. Jednocześnie łatwo zdarza się, że bardziej doświadczony gracz narzuca swoją wolę innym, co może prowadzić do utraty indywidualnych decyzji i znacznego obniżenia przyjemności z gry — warto więc uważać, żeby nikomu nie zepsuć zabawy takim zachowaniem. Zobaczmy więc, jakie są gry planszowe, w których trzeba wspólnie stawiać czoła wyzwaniom gry lub nawet innemu graczowi.
Jedną z najstarszych i być może najbardziej znanych gier kooperacyjnych jest Pandemic, w której gracze muszą powstrzymać rozprzestrzeniające się pandemie. Niestety podczas pandemii COVID-19 w 2020 roku gra zyskała smutną aktualność, choć warto podkreślić, że tytuł ten miał wtedy już ponad dziesięć lat. Mechanika Pandemic tak świetnie odpowiada potrzebom systemu kooperacyjnego, że wiele innych gier powstało na tym samym silniku, jak na przykład Tiltott sziget, Tiltott sivatag, czy Róma bukása, a także osadzony w świecie World of Warcraft Wrath of the Lich King.
Inną bardzo udaną grą kooperacyjną jest Szellemek szigete, w której gracze, kierując siłami natury, muszą zapobiec temu, by ekspansywna ludzkość całkowicie podporządkowała wyspę, nad którą dotąd panowaliśmy, i żyjące na niej rdzenne plemiona. Gra jest dość złożona, a możliwości poszczególnych duchów tak bardzo różnią się między sobą, że mało który gracz będzie chciał komuś narzucać, co powinien zrobić — dzięki temu tytuł ten gwarantuje swobodę działania dla każdego, choć jest dość trudny i do zwycięstwa potrzebne są przemyślane akcje.
Niewielkim, lecz wybitnym przedstawicielem gier kooperacyjnych jest także The Crew: Küldetés a 9. bolygóhoz. The Crew to w gruncie rzeczy kompaktowa gra karciana typu lewki, w której jednak nie gramy przeciwko innym graczom, lecz staramy się rozegrać karty zgodnie z wymaganiami danej misji — gra opiera się na cyklu pięćdziesięciu misji, co gwarantuje dużą regrywalność.
W grach kooperacyjnych przeciwnikiem jest najczęściej sama gra, która za pomocą różnych mechanik stawia przed graczami rozmaite wyzwania. Ogólnie rzecz biorąc, te gry nie są łatwe do wygrania, dlatego zwycięstwo daje dużą satysfakcję. Doskonałym przykładem są Robinson Crusoe: Kalandok az elátkozott szigeten, Rettegés Arkhamban, Eldritch Horror czy Space Hulk: A halál angyalai, w których szanse na zwycięstwo często nie przekraczają dwudziestu procent.
Podsumowując, gry kooperacyjne oferują graczom naprawdę wyjątkowe doznania z gry i bez wątpienia otwierają zupełnie nowy świat w grach planszowych. Ponieważ ten system daje doskonałą możliwość, by poszczególni gracze kierowali konkretnymi postaciami, a także stanowi idealne podłoże dla gier opartych na fabule, te dwa mechanizmy często idą ze sobą w parze.
